Mniszek czy mlecz – jak nie pomylić i czy któryś z nich jest trujący?
Wiosną żółto kwitnące rośliny opanowują łąki, parki i przydroża. Wiele osób myli wtedy mniszka pospolitego (Taraxacum officinale) z mleczem zwyczajnym (Sonchus oleraceus). Choć na pierwszy rzut oka są podobne, to dwie różne rośliny — różnią się wyglądem, zastosowaniem, a nawet smakiem. Warto je odróżniać, bo obie mają swoje zalety… i krążące wokół nich mity.
Mniszek pospolity (lekarski) kwitnie zwykle na przełomie kwietnia i maja. Jego kwiaty są jaskrawożółte i wyrastają pojedynczo na pustej, bezlistnej łodydze, z której po ułamaniu wypływa biały sok. Liście tworzą rozetę tuż przy ziemi, są głęboko powcinane i od spodu gładkie.
Zastosowanie mniszka:
- kwiaty – na syropy, napary, domowy „miodek”
- liście – do sałatek, koktajli i wiosennych kuracji oczyszczających
- korzeń – wspomaga trawienie, działa żółciopędnie
Warto jednak wiedzieć, że mniszek ma dość wyraźnie gorzki smak, który nie każdemu odpowiada.
Mlecz zwyczajny, zwany też mleczem warzywnym (Sonchus oleraceus), to inna roślina niż mniszek. Choć również ma żółte kwiaty, kwitnie później i dłużej – od lata aż do jesieni. Na jednej łodydze może mieć kilka kwiatów, a jego łodyga często jest rozgałęziona i pokryta listkami z kolczastymi naroślami. Liście są mniej zwarte, z wyraźnymi włoskami, rosną na różnych wysokościach łodygi.
Co ciekawe, mlecz warzywny jest słodszy w smaku od mniszka.
Zastosowanie mlecza:
- jadalna dzika roślina – liście można gotować, blanszować lub dodać na surowo do sałatek
- świetnie sprawdza się w napojach oczyszczających, np. w połączeniu z pokrzywą (przepis według Stefanii Korżawskiej znajdziesz w moim newsletterze!)
A co z toksycznością mlecza?
Często można się spotkać z opinią, że mlecz jest trujący. To mit, który najpewniej wziął się stąd, że mlecz może kumulować azotany, jeśli rośnie na zanieczyszczonych, nawożonych chemicznie glebach. To nie oznacza jednak, że sama roślina jest trująca! Więcej na ten temat przeczytasz np. w tym artykule, który szczegółowo wyjaśnia, skąd wzięło się to przekonanie.
Podsumowanie – jak rozróżnić mniszka i mlecza?
| Cecha | Mniszek pospolity | Mlecz zwyczajny (warzywny) |
| Kwiaty | pojedyncze na łodydze | kilka kwiatów na rozgałęzieniach |
| Łodyga | goła, bezlistna, pusta | rozgałęziona, z kolczastymi naroślami |
| Liście | w rozecie przy ziemi | na różnych poziomach łodygi |
| Smak | gorzki | słodki |
| Kwitnienie | kwiecień–maj | lato–jesień |
Zachęcam do własnych obserwacji i eksperymentów kulinarnych! Obie rośliny mają swoje miejsce w dzikiej kuchni i apteczce. A jeśli chcesz dostać przepis na napój z mlecza i pokrzywy oraz inne ziołowe inspiracje – zapisz się do mojego newslettera 🌱 Udanych zbiorów i pięknego maja!